Dan verschijnt een grote glimlach op haar gezicht, terwijl in haar ogen tranen van opluchting opwellen. ,,Goed nieuws?!”, vraagt Jeannette even later hoopvol, als het telefoongesprek is afgerond. Viktoria knikt blij. Haar man Sergey – van wie ze al een week niets had gehoord door de slechte internetverbinding – zal geëvacueerd worden uit Kramatorsk. Hij is voorlopig iets verder van het front. Hij is voorlopig iets veiliger.

Drieënhalf jaar geleden vluchtte Viktoria zelf uit het toen al gebombardeerde Kramatorsk. Samen met haar dochter, twee zoons, jongere broertje, vader en moeder vertrok ze op 7 april 2022 vanaf het station van de stad in Oost-Oekraïne. Een dag later werd datzelfde station getroffen door twee Russische raketten; minstens 57 mensen kwamen om, minimaal 109 raakten gewond.

Gelukkig waren Viktoria en haar familie ondertussen al op weg naar Polen. ,,Eenmaal daar moesten we kiezen naar welk land we wilden. We konden ook naar Frankrijk of Duitsland, maar het werd Nederland. Iemand zei dat het hier lekker weer zou zijn”, zegt Viktoria lachend, terwijl ze verse koffie neerzet.

Lange busreis

Op 17 april, eerste paasdag, bereikte de familie na een lange busreis Borne. In dit Overijsselse dorp stonden drie leden van de Protestantse Gemeente Lindestreek hen op te wachten, onder wie Jeannette.

,,Na de Russische inval in Oekraïne wilden we iets doen. Op de kerkenraad is toen besloten dat we vluchtelingen zouden opnemen”, vertelt de in Steggerda woonachtige kerkvrijwilliger. Ze wijst om zich heen: ,,We hadden met dit pand genoeg ruimte om een groot gezin te huisvesten.”

We zitten in De Kosterije. Het gebouw naast de kerk van Noordwolde onderging in het voorjaar van 2022 een metamorfose. Het invalidetoilet werd aangevuld met een provisorische douche, de vergaderzaal veranderde in een woonkamer, in de kantoor- en opslagruimtes staan nu bedden.

Vanaf de eettafel kijk je uit op een muur die beplakt is met papiertjes vol Nederlandse woordjes en zinnen. ‘Ik ben, jij bent, hij is, …’, valt op één van de vellen te lezen. Op een andere: ‘Ik wil: lopen, lezen, spelen.’
 

Al drieënhalf jaar woont Viktoria hier, inmiddels enkel nog met haar drie kinderen. Haar broertje en vader hadden geen permanente verblijfsvergunning voor Oekraïne, mochten daarom niet als Oekraïense ontheemden in Nederland blijven en vertrokken naar Georgië, waar het gezin oorspronkelijk vandaan komt.

Haar moeder kampte in Nederland dan weer met heimwee. Ze keerde terug naar Oezbekistan – haar geboorteland - en is daar niet veel later overleden. ,,Door de stress”, denkt Viktoria. ,,Veel mensen die uit Oekraïne gevlucht zijn, zitten met gezondheidsproblemen door alle zorgen.”

In tegenstelling tot haar vader en broertje, had Viktoria wel de juiste papieren om samen met haar kinderen in Noordwolde te blijven. Maar ook zij hebben vorige week De Kosterije verlaten. De Protestantse Gemeente Lindestreek wil graag weer gebruikmaken van het pand, want de voorbije jaren was het soms wel wat behelpen.

,We moesten bijvoorbeeld vergaderen in een container op de parkeerplaats bij De Kosterije. En na een begrafenis deden we het koffiedrinken vaak in de kerk zelf. Dat is niet erg, maar het was wel tijd voor een duurzamere oplossing. Daarom zijn we op zoek gegaan naar een nieuwe woning voor het gezin. Ook omdat je dit gezin gewoon een passend huis gunt.”

Noordwolde en vriendschap

Aan dat huis stelde Viktoria zelf overigens maar één voorwaarde: het moest in Noordwolde zijn. ,,Ik wil hier niet meer weg. Nooit”, zegt ze in het Nederlands. Ze moet soms even zoeken naar de juiste woorden, maar komt er uiteindelijk altijd uit.

,,Noordwolde is nu mijn dorp, mijn nieuwe thuis. We zijn hier al drieënhalf jaar, dus we hebben hier een nieuw leven opgebouwd. Mijn kinderen waren drie, elf en zeventien jaar oud toen ze hier kwamen. Ze groeien hier op. De jongste twee gaan naar school, hebben daar nieuwe vrienden gemaakt. De oudste werkt met veel plezier als houtbewerker bij Dragt in Wolvega.”

,,Zelf maak ik huisjes schoon in Het Bosmeer, een bungalowpark in Noordwolde. In Oekraïne werkte ik in een waterzuiveringscentrale en daarnaast heb ik een juridisch diploma. Ooit hoop ik daar nog iets mee te doen, maar voor nu is het schoonmaakwerk goed. Mijn collega’s en bazen zijn heel lief voor me. Net als alle andere mensen in het dorp trouwens. Ik heb heel vriendelijke buren, krijg steun vanuit de kerk en er is natuurlijk Jeannette…”, kijkt Viktoria lachend opzij.
 

De taken verdeeld

Jeannette komt nog altijd geregeld over de vloer bij Viktoria, maar met name in de eerste periode zagen de twee elkaar veel. Er moest toen van alles gebeuren.

,,Binnen de kerkgemeenschap hebben we de taken daarom verdeeld. Terwijl twee dames, Margriet en Ineke, het gezin hielpen met het leren van de Nederlandse taal, Hendrik zich bekommerde om de huisvesting en Hinke zich meer bezighield met de kinderen en school, heb ik het zakelijke en medische regelwerk opgepakt.”

Bij dat regelwerk kwam behoorlijk wat kijken. Jeannette reisde meermaals naar de Oekraïense ambassade in Den Haag, voerde gesprekken bij de Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND) in Amsterdam en hielp Viktoria ook in Noordwolde zelf op weg. Zo ontstond een diepe band.

,,Het is een heel goede vriendschap geworden”, aldus Jeannette. ,,Je maakt zoveel met elkaar mee. Als er zulke ingrijpende gebeurtenissen plaatsvinden, heb je het op den duur niet alleen meer over dingen die geregeld moeten worden. Je komt vanzelf te spreken over intieme zaken. Bovendien kun je niet anders dan open naar elkaar zijn. Als ik een doktersafspraak voor Viktoria moet maken, moet ik wel weten wat er aan de hand is. Maar dat is nooit een probleem geweest. We vertrouwden elkaar meteen. Ze laat me zelfs helpen haar bankzaken te regelen.”

Toekomst

Ook nu Viktoria steeds meer op eigen benen staat in Nederland, blijft Jeannette een helpende hand bieden. Zo heeft ze voor de verhuizing een wagen met laadbak geregeld. De inboedel van De Kosterije, die deels bestaat uit donaties van de gemeenteleden, moet immers vervoerd worden naar de nieuwe woning.

De woning zelf is betaald door de Protestantse Gemeente Lindestreek. Dankzij de pacht van landerijen waren er genoeg reserves voor een dergelijke aankoop. Het gezin betaalt de huur van het geld dat Viktoria en haar oudste zoon Viktor (20) verdienen.

,,Het voordeel van een huis kopen als kerkgemeente, is natuurlijk ook dat je het geld niet kwijt bent. Het een solide belegging”, aldus Jeannette. ,,Of we er in de toekomst ook andere vluchtelingen op zullen vangen in de woning? Daar zijn we nu niet mee bezig. We hopen eerst vooral dat Viktoria en haar gezin hier nog lang kunnen wonen.”
 

Dat hoopt Viktoria ook. Zoals gezegd, wil ze niet meer terug naar Oekraïne, ook niet als de oorlog ooit eindigt. Al mist ze bepaalde zaken wel. ,,Mijn werk, mijn huis, mijn hond en natuurlijk vooral mijn man Sergey.” Als ze Sergeys naam uitspreekt, keert de spanning terug op haar gezicht. Hij vertrekt weliswaar uit Kramatorsk, maar het gevaar blijft.

,,Tijdens de busreis heb je de dreiging van Russische drones, en wat gebeurt daarna? Hij wil het land niet verlaten, mag dat ook niet. Wie weet moet hij binnenkort dienen in het leger. Tot nog toe was dat niet het geval, omdat hij een essentieel beroep had. Hij werkte net als ik bij de watercentrale Kramatorsk, die de stad van schoon drinkwater voorziet. Maar wat nu? We hebben geen idee hoe de toekomst eruitziet.”

Dienstplicht

Het is mogelijk dat Viktor in de toekomst opgeroepen zal worden voor de militaire dienstplicht, maar zo ver wil Viktoria niet vooruit kijken. ,,Dat heeft geen nut, heb ik geleerd. Toen we in Nederland kwamen, dacht ik: over een maand keren we weer terug. Dat werd twee maanden, toen drie, vervolgens een jaar. Nu zitten we hier nog steeds en willen we niet meer weg.”

Jeannette, die haar hand zorgzaam op de arm van Viktoria heeft gelegd, vult aan: ,,Je merkt dat hun toekomstperspectief een beetje is weggevallen. Er kan steeds iets veranderen, dus ze kunnen niet anders dan van dag tot dag leven.”

Overgenomen uit: Stellingwerf d.d. 21-11-2025